Dr. Osman Çakmak Yazdı: Kur’an-ı Kerim’e Göre “Dayatma” Şeklinde Süren Mevcut Eğitimin Kuran’a ve İnsan Fıtratına Aykırı Olduğu Donucuna Vardık!
Kur’an-ı Kerim’e Göre “Dayatma” Şeklinde Süren Mevcut Eğitimin Kuran’a ve İnsan Fıtratına Aykırı Olduğu Donucuna Vardık
Dün konu uzmanı bir arkadaşla Bakara Suresi 104. ayetin manasını ele aldık. Mevcut yönetim şekli ve özellikle eğitim şekli açısından bir değerlendirmede bulunduk.
Yönetim şeklini şimdilik bir tarafa bırakalım. Bu ayete göre “dayatma” şeklinde süren mevcut eğitimin Kuran’a ve insan fıtratına aykırı olduğu sonucuna vardık (Sizlerin tabi düşüncelerini merak ediyoruz)
> يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقُولُوا رَاعِنَا وَقُولُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوا
> “Ey iman edenler! ‘Raa’inâ’ (Bizi güt) demeyin; ‘Unzurnâ’ (Bize bak, bizi gözet) deyin ve dinleyin…” (Bakara, 104)
>
İşin püf noktası tam olarak burada saklı! Çünkü mevcut sınavcı ve insanı boş çuval gören sınavcı eğitim bilgiyi üreten ve kullanan özne yerine insanı bilgiyle yüklenen nesne konumuna indirgiyor. Ayet bize açıkça diyor ki: İnsanı gütmeyin, insana rehberlik edin. insana hükmetmeyin taki insan kendisi olsun ve benliği ve kimliği ezilmesin.
Türkiye’deki Eğitim Sistemi ile
Kur’an’ın İstediği Eğitimin Farkı🚗💨
* Gütme Zihniyeti (“Raa’inâ”): Çocukları güdülecek iradesiz koyunlar gibi görüyoruz. Kendimiz çobanlar sanıyoruz.
Seçme hakkı yok, merak etmek yasak, soru sormak!. Sürekli bilgi yükleme, benimsetme ve şartlanma kültürü bu. Merkeziyetçi ve tekelci müfredat bu. Öğrencinin ve öğretmenin hatta okul idaresinin seçme hakkı yok. Tek yetkili Ankara. Dayatma sistemi.
* Gözetme Zihniyeti (“Unzurnâ”): Ayet çocuğun iradesine, aklına ve potansiyeline saygı duyacaksın. Onları güdülecek bir hayvan ve iradesiz robot gibi görmeyeceksin diyor.
Kapıyı açıp yol göstermek, ama içeri giren adımı onun atmasını sağlamak. Ders arkadaşı olmak, çoban değil!
Geleli En’âm Suresi 38. ayete. Ne diyordu Rabbimiz?
> وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ
> “Yeryüzünde yürüyen hiçbir canlı ve iki kanadıyla uçan hiçbir kuş yoktur ki, onlar da sizin gibi birer ümmet (topluluk/sistem) olmasın…” (En’âm, 38)
>
Sistem Biyolojisi: Eğitimi Bir Beden Gibi Düşünelim 🦅🌿
Madem biyoloji ile sosyal düzen arasında analoji kurmamız istendi, gelin eğitim sistemimizi bir kuşun kanatlarına benzetelim:
* Sağ Kanat (Merak ve İrade): Bir kuş tek kanatla uçamaz. Çocuğun merakı ve kendi iradesi sağ kanattır. Biz bu kanadı “Aman sınavda çıkmaz, ezberle geç!” diyerek kırıyoruz.
* Sol Kanat (Rehberlik ve Ortam): Öğretmenin sunduğu imkanlar, sorular ve rehberliktir.
* Beyin (Akıl): Biyolojik bir bedene dışarıdan zorla organ nakli yapamazsınız, vücut reddeder (doku reddi!). İstemedikleri bilgiyi çocukların kafasına zorla bastırdığımızda zihin o bilgiyi ilk sınavdan sonra vücuttan atıyor (kusuyor).
Çocuğun aklını çalıştırması için ona acıktığını hissettirmek lazım. Hazır yemeği boğazına zorla tıkarsan boğulur; ama masayı kurup kokusunu salarsan kendisi gelip iştahla yer.
Ne Yapmalı? 💡
* Sopayı Bırak, Aynayı Tut: Öğretmen “Sürünün Lideri” değil, öğrenme yolculuğundaki bir Yoldaş (Ders Arkadaşı) olmalı.
* Soruyu Sen Sorma, Sordurt: “Bu formül nedir?” demek yerine, “Sizce gökyüzü neden mavi?” dedirtip merak ateşini yakmak lazım.
* İradeye Saygı Duy: Bırakın çocuklar hata yapsın, düşsün, kendi kanat çırpışını keşfetsin.
İnsanı hayvan gibi gütmeye çalışırsak, elde edeceğimiz tek şey sadece komutla hareket eden robotlar olur. Oysa bize düşünen, sorgulayan, iradesine sahip çıkan şahsiyetler lazım! 🚀
Kaynak: Dr. Osman Çakmak
- Hasan Alpaslan Yazdı: Buyurun Müsavat Bey, Açıklayın Bu Noktayı Bize!.. - Ağustos 10, 2026
- Dr. Osman Çakmak Yazdı:Kur’an-ı Kerim’e Göre“Dayatma” Şeklinde Süren Mevcut Eğitimin Kuran’a ve İnsan Fıtratına Aykırı Olduğu Donucuna Vardık! - Ağustos 10, 2026
- Cem Murat Yazdı: Kâğıt Üzerindeki Haklardan Sahadaki Güce - Ağustos 10, 2026
