İbrahim Cücük Yazdı: Erdemli İnsanların Bazı Güzel Vasıfları/1
- ERDEMLİ İNSANLARIN BAZI GÜZEL VASIFLARI/1
1. Ahlakları, peygamber ahlakıdır.
“Ricâlin/erkeklerin ahlakı üç şeyde kendini gösterir:
Din kardeşinin ahlakını küçümsememek, ayıplarını ötmek, ezalarına da sabır ve tahammül etmek.”
Hâtim el-Esam (ö. 237/851)
2. Mürüvvet ehlidirler.
Fudayl b. Iyâz’ın (ö. 187/803) yanında bir adamdan şöyle överek bahsettiler:
“O zat, ağzına helva almaz!”
Fudayl b. Iyâz (rh.a.) onlara şöyle dedi:
“Helva yemeyi bırakmak bir mürüvvet mi sanki? Siz onun akrabasını gözetip gözetmediğine, öfkesini yenip yenmediğine, komşularına, dul kalmış kadınlara ve yetimlere karşı nasıl davrandığına bakınız. Din kardeşlerine ve arkadaşlarına karşı huy ve edebi nedir? İşte hükmünüzü verirken asıl bunlara dikkat edin!”
3 Özellikle anne ve babasına ince kalplidirler.
Muhammed b. el-Münkedir (ö. 131/748) (rh.a.), geceleri hep ibadetle geçirirdi. Fakat anası çağırdığı zaman, sabaha kadar, onun ayaklarının şişini ovar ve bunu nafile namaz kılmaktan daha faziletli sayardı.
Kehmes b. Hasen et-Temîmî (ö. 149/770), (rh.a.) şöyle dermiş:
İ“Anam hastalandığı zaman ona hizmet ederdim. Süleyman b. Ali, bir hizmetçi tutmam için bana bir kese akçe göndermişti. Ben kabul etmedim ve şöyle cevap verdim: Ben küçükken validem/annem, kendisinden başkasının bana hizmet etmesine razı olmazdı. Şimdi de ben, kendimden başkasının valideme hizmet etmesine razı değilim.”
Hasen-i Basrî (ö. 110/728), (rh.a.), “Ana ve baban için öf deme” (İsrâ, 17/23) mealindeki ayet-i celilesi üzerine şöyle derdi:
“Ana-baban senin yanında ihtiyarlık ve dermansızlık devresine ererler de lazımlık tutunurlarsa, onu alıp atarken “öf” deme. Elinle burnunu tutarak onları incitme. Nasıl ki onlar, aynı hizmeti senin küçüklüğünde sana seve seve yapmışlardı.”
4. Arkadaşlarına karşı ihsan ehlidirler.
Muhammed b. Vâsi’ (ö. 123/741) (rh.a.) derdi ki:
“Kul, çok az da olsa kendisiyle arkadaşlık eden kimselere iyilikte bulunmadıkça “ihsan” makamına eremez.” O, bir koyun sattığı zaman alıcıya, hayvana iyi muamele etmek gerektiği tavsiyesinde bulunur ve: “Onun için de arkadaşlığın bir manası vardır” der idi.
4. Daima kendilerini nâkıs görürler.
İrfan ehli daima kendilerini maneviyatta üst derecedekilerle kıyas ederler, nefislerini kınarlar, dünya konusunda ise kendilerinden aşağıdakilerle kıyas edip şükrederler.
“Edebin esası, kendini nâkıs, başkalarını kâmil görmektir. Edebi az olanlar ise tam tersine, kendilerini kâmil, başkalarını nâkıs görürler.”
İmam Şa’rânî (ö. 973/1565), (rh.a.)
5. İnsanları olduğu gibi kabul ederler ve büyüğü küçük yerine, küçüğü büyük yerine koymazlar.
Önce büyük kim küçük kim bilinmesi gerekir.
Büyük adam, kendisini büyüklerle kıyas eder. Büyüklerle kendisini kıyas edince noksanlıklarını görür, noksanlıklarını görünce gidermeye çalışır. Büyükleri görünce büyükleri örnek alır.
Gerçek büyükler, önce mutlak örnek olan peygamberlerdir sonra peygamberleri izledikleri ve örnek aldıkları müddetçe örnek olan sıddıklar, şehidler ve salihlerdir.
Mutlak örnek olan peygamberleri, Kur’ân-ı Kerîm’de ve Hadîs-i Şerîflerden öğreneceğiz.
Mukayyed örnek olan sıddıkları, şehidleri ve salihleri hem Kur’ân-ı Kerîm’den ve Hadîs-i Şerîflerden hem Hz. Peygamber Efendimiz’in (s.a.s.) övdüğü Sahabeden ve Sahabeyi izleyen Tâbiîn, Tebeuttâbiîn ve Tebeuttâbiînden sonra o altın halkayı izleyenlerden öğreneceğiz.
Küçük adamlar, büyük olduğunu zanneden zavallıdırlar.
Bu kimseler, ölçüyü kazanamamış, ölçüye göre kendisini ölçememiş ve hevalarına tabi olan kimselerdirler.
Bu kimseler ölçüyle kendilerini tanıyıp noksanlıklarını görüp gidermeye çalışır ve büyükleri örnek alırlarsa, zamanla büyüklerin halkasına girebilirler.
“Bir insanı onda olmayan bir şeyle vasıflandıran kimseye melekler lanet ederler.”
Saîd b. Âmir (ö. 20/641) (r.a.)
Kaynak: İbrahim Cücük, 27 Zilhicce 1447/13 Haziran Cumartesi 2026
- Edirne Kulisi/M. Ali Terzioğlu Yazdı: Edirne’de Uzi Konseri - Haziran 14, 2026
- KARKON-Dünya Karadenizliler Konfederasyonunda Hedef Büyük - Haziran 14, 2026
- Salih Bıyıklıoğulları Yazdı: Dijital ÇağdaÇocukların, Kalpleri Susamış Bir Neslin Sevgi Açlığı ve Manevi İmarı - Haziran 14, 2026
