Dr. Osman Çakmak Yazdı: Ağaç, Adeta Etrafındaki Havayı Serinletmek Üzere Programlanmış, Sıfır Emisyonlu, Tamamen Fıtri Bir İklimleme Tesisi Gibi Çalışır
Ağaç, Adeta Etrafındaki Havayı Serinletmek Üzere Programlanmış, Sıfır Emisyonlu, Tamamen Fıtri Bir İklimleme Tesisi Gibi Çalışır
Kavurucu bir ikindi vakti. Beton bir kaldırımdan asırlık bir çınarın altına sığındım.
Yürürken insan, adım attığı her metrekare betonun yüzüne çarptığı o ağır harareti hissedince durup düşünmeden edemiyor. Havanın sıcaklığı ile bastığımız zeminin kor gibi yanması aynı şey değil. Isı kaynağı aynı Güneş ama hissedilen hararet niçin bu kadar farklı?
Sâni-i Hakîm, kâinat kitabının her bir sayfasını muazzam bir ölçü, hikmet ve işlevsellikle dokumuş. Şehirlerde kendi elimizle kurduğumuz bu devasa beton fırınları ise, o ilahi nizamın dokusunu bozduğumuzda başımıza nelerin geldiğini gösteren küçük birer ikaz gibi duruyor.
🔥 Beton İstilası ve İhtirasın Mimarisi
Şehirleşme adı altında toprağı ve yeşili betonla örtmek, aslında doğanın fıtri soğutma sistemini söküp atmak anlamına geliyor. Asfalt ve beton dediğimiz cansız kütleler, gün boyu Güneş’ten gelen enerjiyi açgözlü bir tüccar gibi toplar, bünyesinde depolar. Gece olup da Güneş çekildiğinde ise o biriktirdiği ısıyı ışıma yoluyla çevreye salmaya başlar.
Seküler bilimin “Kentsel Isı Adası” (Urban Heat Island) dediği bu hadise, aslında insan elinin fıtrata müdahalesinin acı bir neticesidir.
Ağaç ise bu denklemin tam zıddı bir vazife ile donatılmıştır. O, sadece Güneş ışığını kesen edilgen bir tahta parçası veya basit bir gölgelik değildir.
🌿 Yapraktaki Mimar: Evapotranspirasyon Mucizesi
Bir ağacın serinletme işleyişini incelediğimizde, ardındaki ilahi ilhamı ve ince mühendisliği görmemek imkânsızdır. Ağaç, yapraklarındaki stoma adı verilen mikroskobik gözenekler vasıtasıyla köklerinden aldığı suyu havaya salar. Fizik dünyasında “buharlaşma gizli ısısı” olarak bilinen kanun işler: Su, sıvı halden gaz haline geçerken etrafındaki harareti emer.
Yani ağaç, adeta etrafındaki havayı serinletmek üzere programlanmış, sıfır emisyonlu, tamamen fıtri bir iklimleme tesisi gibi çalışır. Bir veriye göre, doğrudan Güneş alan bir beton yüzey ile ağaç gölgesinde kalan zemin arasında 11°C ila 25°C gibi muazzam bir sıcaklık farkı tespit edilmiş. Bu fark sadece havanın derecesi değil, zeminin enerjiyi hapsetme oranıdır. Ağaç, toprağın ve havanın dengesini koruyan tevhidi bir denge unsurudur.
🌳 Sanatın Çeşitliliği ve Unutulan Emanet
Doğadaki her unsur gibi ağaç da tek bir amaca matuf yaratılmamıştır. O, etrafını serinletirken aynı zamanda binbir çeşit kuşa, böceğe ev sahipliği yapar; bir binanın yanına dikildiğinde o yapının iklimleme ihtiyacını azaltarak enerji tasarrufu sağlar. Kâinat kitabındaki hiçbir kelime, hiçbir harf abes değildir.
Çözümü devasa yapay soğutma projelerinde veya yapay teknolojilerde aramak, bozduğumuz düzeni yine bozarak düzeltmeye çalışmaktan farksızdır. En kadim, en mübarek ve en tesirli araç zaten elimizdedir: Fıtrata saygı duymak, var olan ağaçları korumak ve o ilahi nizamın birer cüzü olan yeşili toprağa yeniden kazandırmak.
Kaynak: Dr. Osman Cakmak
